Tôi rất thích bài viết Học văn ở Chicago của tác giả Kỳ Nam đăng trên tạp chí Hồn Việt số 101 (tháng 3-2016). Qua bài báo này, tác giả đã giúp người đọc hiểu thêm về cách học văn ở Mỹ. Với cách học này, học sinh buộc phải đọc nhiều, suy nghĩ nhiều, phát huy tính sáng tạo, rèn được khả năng lập luận và diễn đạt lưu loát (cả trong văn nói và văn viết). Tôi thiết nghĩ, học văn như thế mới đúng nghĩa là học văn chứ! Học sinh ở đó được khuyến khích đọc sách, viết nhật ký để nêu suy nghĩ về các cuốn sách và các sự kiện được tổ chức trong trường, trong thành phố, được viết luận văn, được tranh luận, trao đổi suy nghĩ của mình với người khác, suy nghĩ không giống nhau cũng không sao, chỉ cần suy nghĩ đó là của mình và mình có lý lẽ để bảo vệ suy nghĩ đó, điều quan trọng là ý tứ phải chặt chẽ, thuyết phục… Cách học này không chỉ áp dụng cho sinh viên đại học ở Mỹ mà ngay từ cấp tiểu học, học sinh ở đây cũng đã được tập luyện thói quen đọc sách và học văn theo kiểu này rồi. Vì vậy, học sinh, sinh viên ở Mỹ rất tự giác, chủ động trong việc tìm kiếm tri thức vì ý thức tự học đã được rèn luyện từ nhỏ.
 |
| Ảnh minh họa. Nguồn: Internet |
Trông người mà ngẫm đến ta! Cách học văn của chúng ta thì sao? Hoàn toàn ngược lại với Mỹ. Vì sao học sinh nước ta hiện nay chán học văn? Theo tôi, những nguyên nhân sau đây đã khiến học sinh chán môn văn:
Cách dạy áp đặt (giáo viên thì nói theo sách hướng dẫn, học sinh thì chép lại lời giảng của giáo viên), cả giáo viên và học sinh đều lười đọc sách (có một số ít thích đọc sách thì lại không có thời gian để đọc, giáo viên thì bận chép giáo án và làm sổ sách, học sinh thì bận đi học cả ngày và còn phải học thêm).
Sách giáo khoa môn văn chẳng có gì hấp dẫn (nghèo nàn về nội dung, chỉ trích dẫn được dăm ba đoạn trong các tác phẩm văn học khiến học sinh đọc chẳng hiểu đầu đuôi gì cả nhưng cứ phải xem đó là tài liệu “chuẩn”, là cái “phao” để phục vụ cho kiểm tra, thi cử). Kiểu học văn của ta vẫn chịu ảnh hưởng của lối học thời phong kiến, tức là học thuộc những điều đã được ghi chép trong sách vở để đi thi, xem những cái “có sẵn” đó (ví dụ “văn mẫu” và “bài giảng” của thầy) là luôn luôn đúng, nhất thành bất biến, khi học phải cố gắng “nuốt” được những lời vàng ngọc đó để đi thi đạt điểm cao.
Khi dạy, giáo viên phải “bám sát” chương trình sách giáo khoa, phải dạy cho “kịp”, cho “đủ” để học sinh làm bài kiểm tra, bài thi theo quy định. Khi ra đề kiểm tra văn thì quanh đi quẩn lại cũng chỉ yêu cầu học sinh phân tích, cảm nhận về mấy đoạn trích của tác phẩm văn học nằm trong sách giáo khoa, giáo viên không dám đưa một tác phẩm “lạ hoắc” (không có trong sách giáo khoa) vào đề kiểm tra vì sợ học sinh không làm bài được thì điểm thấp, ảnh hưởng đến thành tích của cả thầy và trò. Khi ra đề kiểm tra, đề thi, giáo viên phải soạn luôn cả “Hướng dẫn chấm” (đáp án) để căn cứ vào đó mà cho điểm. Tuy chấm văn nhưng giáo viên bây giờ không chú trọng việc học sinh viết có đúng chính tả hay không, diễn đạt ra sao, lập luận thế nào… mà họ chỉ để ý xem học sinh viết có đúng theo “đáp án” không, có đủ các ý như đã “vạch ra” trong đáp án hay không. Thật là vô lý và nực cười! Chính cách thi cử “cổ hủ” này đã khiến giáo viên văn phải dạy học sinh theo lối “học vẹt” để phục vụ cho thi cử. Chấm văn mà yêu cầu học sinh phải làm giống “đáp án”, phải đầy đủ các ý đã nêu trong đáp án nên khi dạy, giáo viên phải ra sức nhồi nhét, cho học sinh ghi chép thật nhiều để không “sót” một ý nào cả, nếu thiếu mất một ý nào đó mà học sinh bị trừ điểm thì giáo viên sẽ bị phê bình là “dạy thiếu kiến thức”, chưa bám sát chương trình, nặng nề hơn là bị quy kết “vi phạm quy chế chuyên môn”… Với lối chấm văn như thế thì học sinh cũng chả dại gì mà đưa ra ý kiến riêng hoặc phát huy tính sáng tạo vì chỉ cần nói khác với những điều thầy giảng hoặc sách hướng dẫn đã viết thì xem như không đúng “đáp án”. Thi sao thì học vậy. Thôi thì cứ học thuộc những điều thầy đã đọc cho chép hoặc học thuộc văn mẫu là chắc ăn, đó là suy nghĩ của hầu hết học sinh hiện nay khi học môn văn. Những nguyên nhân này đã khiến cho giáo viên văn “chán dạy” và đa số học sinh thì “chán học” và rất sợ môn văn.
Chúng ta cứ hô khẩu hiệu là đổi mới căn bản bản toàn diện nền giáo dục, phát huy tính chủ động, sáng tạo của cả thầy và trò… nhưng xem ra rất khó thực hiện vì “sức ì” ở các trường phổ thông quá lớn. Đơn cử như trong đội ngũ giáo viên văn hiện nay thì những giáo viên có tư tưởng “bảo thủ” vẫn chiếm đa số, những người này vẫn cho rằng cách dạy văn theo kiểu truyền thống của ta từ trước đến nay (dạy theo kiểu áp đặt, một chiều, thầy đọc trò chép, học gì thi nấy, học bài nào thì chỉ biết bài đó…) là ưu việt, là số 1 vì cách dạy, cách học này sẽ giúp học sinh thi đậu, dễ đạt điểm cao. Còn cách dạy văn, học văn của Mỹ thì hoàn toàn xa lạ với họ vì bản thân những giáo viên đó cũng không đủ trình độ và khả năng để dạy học sinh theo kiểu của Mỹ. Thật đáng lo và đáng buồn! Tôi nghĩ, không phải cứ “hô hào” và viết lại sách giáo khoa là thay đổi được nền giáo dục mà trước tiên, những nhà quản lý giáo dục và giáo viên phải tự “đổi mới tư duy” đi rồi sau đó hãy nghĩ đến việc thay đổi những cái khác.
Nguồn: http://honvietquochoc.com.vn/bai-viet/5219-hv103-vi-sao-hoc-sinh-nuoc-ta-hien-nay-chan-hoc-van.aspx
Lúc ra đời đi làm, va chạm cuộc sống - Mới thấy môn văn có giá trị như thế nào. Dù ở vị trí nào đi nữa thì việc giao tiếp, trình bày cũng rất quan trọng, cho nên cần phải có chút "văn" trong đó.
ReplyDeleteTôi nói công tâm 1 lời là bản thân tác giả khi sáng tác ra 4 câu thơ họ chỉ ngẫu hứng là chính, họ ko bao giờ nghĩ cao siêu tới mức mà 4 câu viết ít nhất 4 mặt giấy mới đc 5 điểm, còn 6-8 mặt là chuyện thường. Từ xưa câu gần mực thì đen gần đèn thì rạng tôi thấy quá vô lý rồi, như thế nếu mình là mực muốn gần đèn thì ng` đèn lại nghĩ mình là mực còn lâu mới cho gần.
ReplyDeleteVì sao? Tôi xin kể từ chính cuộc đời mình. Học văn luôn bị các thầy cô đưa ra các tác phẩm, hình ảnh mà không phải học sinh nào cũng ở trong tình huống đó để hiểu được. Mặt quan trọng khác, sự áp đặt đã không để học sinh được rung động trước tác phấm mình yêu thích. Học sinh phải NHỚ những gì thầy cô nói. Chẳng hạn, sao các tác phẩm của văn học phương tay không thấy hình bóng trong giáo trình? Văn học mà giống như lịch sử? cố nhồi nhét vào đầu học sinh những suy nghĩ và tình cảm xa lạ. Khi đi học, cô giáo thường cho tôi điểm kém về văn học. Thậm chí khi tôi sao chép nguyen văn các tác phẩm nổi tiếng cô vẫn phê "lủng củng". Nhưng tôi vẫn có những rung động về văn học, về các tác phẩm. Tôi cũng đã sáng tác một số truyện ngắn và viết được sách. Vậy lỗi tại AI? Hãy dạy các em cách viết, sáng tạo cho mỗi cá nhân.
ReplyDeleteNgày xưa thi tốt nghiệp 5 môn 49 điểm + môn Văn 5đ => tốt nghiệp trung bình??? Chán môn Văn vì bị ép học "thuộc lòng" bài phân tích chục trang để đi thi. Môn Văn bồi đắp lòng nhân ái, vậy tôi thi điểm thấp tức là tôi không có tình cảm? Nhiều bạn điểm cao môn Văn nhưng ngoài đời vẫn nói chuyện như dân giang hồ, nhắn tin thì dùng TeenCode,...
ReplyDeleteTôi thấy không riêng gì môn Văn hay môn Sử học sinh chán học đâu. Thực tế có rất nhiều học sinh đang học vì điểm số, vì các kỳ thi, vì sợ bị cha mẹ mắng, đánh phạt, chứ học sinh không học vì sự thích thú, ham mê tìm tòi kiến thức. Tất nhiên vẫn có những bài giảng, những môn học mà từng em học sinh thấy thú vị với chính mình, nhưng chắc không nhiều đâu... Hôm nào đó bất chợt hỏi con cái rằng: Con đang học cái gì đấy? Con học để làm gì? Con học xong rồi có thích cái mới học đó không? Tại sao thích và tại sao không? Nếu cho con chọn lựa thì con thích được học cái gì?... Câu trả lời của con sẽ làm người lớn phải mệt
Deleteở lớp em cứ đến giờ học GDQP là cả lớp ai nấy đều háo hức "Học môn quốc phòng ấy cũng không để làm gì" Nhưng thầy giáo dạy tuyệt vời ,hấp dẫn vô cùng khiến bọn em ai cũng vui vẻ chép bài rồi thảo luận với thầy,một cảm giác vô cùng phấn khích Điều em muốn nói là : Em nghĩ phong cách dạy học tạo nên thương hiệu của thầy cô cũng là điều ấy quan trọng nhất để học sinh hứng thú với môn học
ReplyDeletelàm người có ai mà không thích đọc sách. học sinh cubgx thích đọc văn thơ hay sử lắm. nhưng mà chẳng hiểu sao cùng 1 bài văn hoặc sử khi tự đọc thì rất hứng thú nhưng đem lên lớp thầy cô giảng thì lại ngán và buồn ngủ không tả nổi. thử tưởng tượng học văn như ăn 1 chén cơm thì bạn tự ăn chén cơm đó hay để bố mẹ nghiền cơm xong rồi mới đút cho thì cái nào ngon hơn??
ReplyDeleteThật xác đáng .Tôi đã từng chứng kiến những giờ văn phô diễn công nghệ hiện đại quá mức trong khi gv thì khô cứng cảm xúc ,lời bình thì nhạt nhẽo thế sao hs ko chán ? Ngày xưa tôi học văn và yêu môn văn cũng là do được học thầy dạy hay. Văn chương phải thực sự là văn chương thì mới truyền cảm hứng được cho hs
ReplyDeleteMột thực trạng chung là chương trình giáo dục hiện nay không ăn nhập gì với đời sống thật, nên mới dẫn tới hệ lụy của môn sử và văn. Thật sự hiện giờ khi đọc lại một vài bài văn trong sách của em tôi, nói thật, tôi chẳng thấy có chút giá trị gì đối với cuộc sống hiện tại cả, giống như dùng cải lương để giao tiếp vậy. Thử hỏi những người viết sách xem khi nhắc đến "trái chanh" mọi người thường hình dung về hình dạng, màu sắc, vị chua hay có ai nghĩ đến chữ "trái chanh" viết trên giấy như thế nào ko? Trong khi sách vở toàn chữ với chữ rồi bắt học sinh phải suy luận, quá phản khoa học..
ReplyDeleteTại sao điểm của môn Văn của cả h/sinh giỏi cũng chỉ được 7 điểm là cùng trong khi thang điểm là 10. Có lẽ các nhà giáo lấy thang điểm 10 để cho vui, hoặc điểm 10 so với một nhà văn chuyên nghiệp chứ không phải trình độ h/sinh phổ thông. Điểm văn luôn là gánh nặng cho mọị h/sinh => h/sinh chán văn là đúng.
ReplyDeleteChết cái ở chổ là: Ngày xưa tôi đi học , viết văn thì nghĩ sao viết vậy , cảm nghĩ , cảm xúc của tôi chẳng giống ai ! 12 năm học phổ thông đều thiếu điểm văn . Mình đi học Văn viết chẳng trúng ý Cô giáo tí tẹo nào. Cô giảng một đường mình lại viết một nẻo , không lẽ cô giảng sao mình viết lại những gì cô nói rồi được điểm cao hay sao?. Ngồi viết văn mà cứ như ngồi phán đoán , soi xét , nghiên cứu , ý đồ , động cơ của Tác giả nghĩ gì viết gì ? . 4 câu thơ mà có thể nghĩ ra trăm chiều giống như thiên biến vạn hóa. Ý tác giả chỉ có một , tự nhiên mình viết thêm những ý khác, cảm xúc khác để gán ghép cho những gì tác giả nghĩ là cao siêu , vi diệu , là tuyệt đỉnh nghệ thuật. Ôi thôi ! 4 câu thơ mà ngồi viết ra 8 trang giấy , ấy thế mà vẫn dưới trung bình!!! Hơn cả tra tấn
ReplyDeleteMôn văn đang giảng dạy trong nhà trường hiện nay quá xa rời thực tiễn cuộc sống. Học sinh phải học để cảm thụ những thứ cao siêu trong khi không viết nổi một lá đơn xin việc hay không diễn đạt gãy gọn nổi một vấn đề đơn giản
ReplyDeleteKính mong các thầy, các GS, PGS, TS hãy thử về học lại 1 năm phổ thông để hiểu vì sao các em các cháu lại chán văn học tới như vậy!!! Cuộc sống đương nhiên ko thể thiếu ước mơ nhưng cũng tuyệt nhiên đừng xa rời thực tiễn sống mộng mơ như những mớ kiến thức mà thầy cô nhồi nhét cho học trò một cách thiên cưỡng!! Nhớ những năm cuối cấp cô giáo văn khảo bài dò từng chữ, sửa cả chấm phẩy đến giờ vẫn còn ám ảnh...
ReplyDeleteEm là 1 học sinh lớp 12, bản thân em rất thích môn văn, được đọc tp, hiểu sâu hơn về con người, các giá trị đời sống. Nhưng, em nghĩ rằng chương trình Văn học hiện nay mà bọn em đang học quá "nhàm chán", trong một giai đoạn văn học phải học nhiều tác phẩm (chúng đều có đề tài riêng nhưng chung quy lại vẫn chỉ hướng về 1 điều, làm cho học sinh k có hứng học), hay cx như phải học quá nhiều tác phẩm lẻ tẻ, thậm chí chỉ là trích là từ một truyện ngắn. Em rất thích cách học Văn của các nước phương Tây, trong 1 học kì, học sinh sẽ đc tiếp cận vs 4-5 TRUYỆN, đọc cả 1 quyển SÁCH dày hơn 200 trang. Điều này k chỉ làm cho hs có hứng học, đọc sách nhiều hơn mà còn làm cho chúng em hiểu sâu tác phẩm đó hơn! Văn học rất cần cho đời sống, nhưng giới trẻ bh ngày càng thiếu "văn học"
ReplyDeleteCho em hỏi lúc sáng tác các nhà văn nhà thơ có nghĩ được nhiều như các giáo viên cho học sinh học phân tích bây giờ không. Các nhà thơ làm 1 bài thơ là theo cảm hứng của họ,nhưng cái ông mà nghe xong viết lại chỉ cần viết sai 1 lỗi cũng là biện pháp nghệ thuật
ReplyDeleteChán học cũng vì nhiều yếu tố lắm. Nhưng nói đi nói lại có học văn mới hình thành nhân cách tốt đẹp được, mới thấm những cái tưởng như đơn giản mà rất thi vị và cao cả.
ReplyDeleteQuan điểm tác giả chỉ xuất phát từ 1 góc nào đấy. Mình thấy ở Việt Nam không hẳn là áp đặt đâu. Mấy người làm bài văn sáng tạo thêm ý vẫn điểm cao mà, các cô vẫn hay khuyến khích sáng tạo trong văn thơ.
ReplyDeleteĐơn giản là hệ thống kiến thức và phương pháp dạy của chúng ta không mang lại sự say mê cho người học.
ReplyDeletecái chính đó là học văn hay học gì ở nước ta quan trọng điểm số lắm, nên học lấy điểm số đầu tiên đã còn sáng tạo hay không thì chưa cần quan tâm vội, điểm thấp khó mà được đánh giá cao lắm
ReplyDeleteở ta nó khác thế giới nhiều cái lắm, cái giáo dục ở nước ta cũng thế, không chỉ văn đâu mà nhiều môn khác nữa, nó đang làm cho con em chúng ta chưa thể ngốc đầu lên được
ReplyDeleteở ta khi nào vấn đề về điểm nó vẫn còn nặng nề với nền giáo dục thì giáo dục nước ta vẫn chưa thể tiến bộ lên được, tôi biết rất rất nhiều em hiện nay điểm thì cao nhưng kiến thức thì ít
ReplyDeletevì nếu học sinh mà không theo sách giáo khoa, không theo sách hướng dẫn không theo thầy cô thì điểm thấp và khó có thể lên lớp được
ReplyDeletethời nay học sinh của nước ta học nhiều lắm các bác ak, học mà không có thời gian chơi nữa mà nhưng mà lượng kiến thức nó không những không tăng mà còn thấp xuống nữa, do sao nhỉ, do chính cách giáo dục, do cách ép học sinh quá, coi trọng điểm chác
ReplyDelete